11 października 2004 18:40
Drewniane krzyże, stare figurki, kapliczki. Mieszkańcy Marek i przyjezdni mijają je każdego dnia, czasem popatrzą, niektórzy wykonają znak krzyża, ale niewielu tak naprawdę zna ich historię. Jednak uczniowie Szkoły Podstawowej nr 4 - członkowie koła historycznego, już od lat prowadzonego przez p. Aleksandrę Tomczyk - podjęli trud odnalezienia i poznania faktów dotyczących mareckich zabytków. Stworzyli oni piękny album bogaty w wiadomości i fotografie, który zdobył pierwsze miejsce w konkursie pt. "Ochrona dziedzictwa kulturalnego". To właśnie z tego albumu zaczerpnięte są poniższe informacje.
Figura Matki Bożej z Dzieciątkiem z 1852 r.
Najstarszym zabytkiem związanym bezpośrednio z nasza miejscowością jest naturalnej wielkości figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. Figurę tę wykonano z piaskowca. Autor rzeźby pozostaje jednak nieznany. Kapliczka ta pochodzi z 1852 roku i znajduje się przy ul. Stanisława Chudoby (obecnie teren Białołęki). Figura spoczywa na kamiennym, prawie dwumetrowym cokole, na którym widnieją napisy: "Na podziękowanie i ocalenie od cholery w 1852r. Mieszkańcy Marek i Pustelnika" oraz "Pocieszycielko strapionych módl się za nami". W roku 1852 epidemia cholery opanowała Warszawę. Zapadło na nią kilkanaście tysięcy mieszkańców, z czego prawie 5 tysięcy zmarło. Szczęśliwie ta nieuleczalna choroba ominęła wówczas Marki.
Krzyż lotaryński
Figura Matki Bożej nie jest jedynym zabytkiem związanym z panującą w tamtych czasach cholerą. Również dwuramienny (lotaryński) krzyż przy ulicy Piłsudskiego naprzeciwko Mareckiego Ośrodka Kultury miał chronić mieszkańców przed tą chorobą. Dlaczego został postawiony akurat w tym miejscu? Być może dlatego, iż po drugiej stronie znajdował się szpital, gdzie leczono pacjentów dotkniętych epidemią. Figura na placu Marka
Metalowa figura Pana Jezusa na placu Marka została zbudowana przez mieszkańców Marek prawdopodobnie w latach pięćdziesiątych XIX wieku. Ofiarodawcą placu był nieznany nam z nazwiska Marek. Stąd nazwa - plac Marka. Miejsce to znane bez wątpienia mieszkańcom znajduje się u zbiegu ulic Piłsudskiego i ks. Bandurskiego. Zanim został zbudowany kościół św. Izydora wierni zbierali się tu na modlitwę, odmawiali różaniec. Ze względu na późniejsze zniszczenia i wysoki koszt remontu postanowiono kapliczkę rozebrać. W 1924 r. na miejscu rozebranej kapliczki postawiono na betonowej podstawie naturalnej wielkości figurę Pana Jezusa, która stoi do dzisiejszego dnia. Metalowy krzyż z 1894r.
Metalowy krzyż z 1894r. stoi przy wjeździe do Marek, po lewej stronie, na lekkim wzniesieniu. To właśnie tu według miejscowej opowieści miał pierwotnie stanąć marecki kościół, na co nie wyraziły zgody władze carskie. Tereny pod budowę świątyni wykupiła spółka "Briggs i Posselt" należąca do przemysłowców angielskich. Najstarsi mieszkańcy pamiętają zapewne, że podczas II wojny światowej, kiedy Niemcy przepędzali ludzi z Marek, jeden mężczyzna podbiegł do tego właśnie krzyża i położył się w trawie pod płotem. W ten sposób ocalał. Pomnik Rozstrzelanych
Na obszarze naszego miasta znajdują się też liczne miejsca pamięci narodowej, uświęcone krwią ludzi, którzy zginęli za ojczyznę. Jednym z takich miejsc jest Pomnik Rozstrzelanych koło "Kruczka". 30 lipca 1944r. od strony Wołomina dotarł do Strugi niewielki oddział radziecki. W tym dniu żołnierze AK udający się z Marek i Pustelnika do Zielonki, gdzie znajdował się skład broni, natknęli się na patrol żołnierzy niemieckich, którzy po odkryciu zwłok niemieckich rozstrzelali ok. 60 osób nad Czarnym Stawem- "Kruczkiem" Pomnik Powieszonych
Każde miasto posiada tereny bardzo ważne, na których odbywają się uroczystości. W Markach takim miejscem jest "Pomnik Powieszonych". 16 października 1942 r. z więzienia na Pawiaku przywieziono 10 Polaków, których nocą powieszono w odwecie za wysadzenie torów kolejowych w węźle warszawskim. Opracowała na podstawie albumu Koła Historycznego przy SP4
Ewelina Klósek
